Herfst in Tokaj, Tokaji Ősz

Ik ben nooit zo'n zomer-mediterrane eter geweest. Een bord met diepe weemoedige smaken, bruine sauzen, spek met kümmel, eendenlever, paddestoelen of gebraden gans met een glas witte kruidige Furmint, dat is meer mijn eten. De herfst brengt mijn smaakpapillen dus danig in beroering.

JuhászTokajStamppoharak300x225.jpg
Voor mij was het dus volop genieten in het 'Herfst in Tokaj' weekend van 15 en 16 september in Tokaj-Hegyalja, oftewel de 'Tokaji Ősz'. Driehonderd mensen uit Boedapest gingen op de vroege zaterdagmorgen een tweedaags wijn en gastronomisch programma in, waar ze op zondag maar met moeite afscheid van konden nemen. Eenmaal ondergedompeld in de allerbeste wijnen van de regio voelden ze, net als ik, wat de geur en kleur van de herfst in een glas gegoten met een mens kan doen. De wijnen van Tokaj laten je gloeien en maken je daarna zacht, rustig, zelfs helder in het hoofd. Althans, in mijn beleving. Misschien dat het er voor buitenstaanders heel anders uitzag.

Motiveer met wijn
Omdat een aantal grote bedrijven in Boedapest de 'Tokaji Ősz' in hadden gezet als bedrijfsuitje voor hun medewerkers was dit jaarlijkse programma van de organisatie 'Tokaj.hu' ver van tevoren volgeboekt. Geen moeilijke workshops in nare zaaltjes voor de medewerkers dus, met toneel en rollenspel om tot de gewenste teambuilding te komen, maar lekker tuffen door een mooi landschap, bezoek aan oude wijnkelders en wijngaarden, wijnen proeven, lekker eten en slapen in een goed hotel. Dat zorgt vanzelf voor de juiste motivatie op de werkvloer. Binnen de programmering van 'Tokaji Ősz' hadden een aantal wijnhandelsbedrijven hun eigen programma's samengesteld. Vanuit Boedapest vertrokken ze allemaal vroeg op de zaterdagmorgen met busjes richting Tokaj. De ene groep met wijnhandel Bortársaság, een andere weer met Tinto Fino, elke wijnhandel had zijn eigen groep. Voor de deelnemers waren die dag twee proeverijen op verschillende wijnbedrijven opgezet, met wijnen van het te bezoeken bedrijf zelf en die van een gast-wijnmaker. Chef-koks onder meer uit Boedapest en uit de regio zelf zorgden samen met de beste wijnmakers van Tokaj-Hegyalja voor mooie wijndiners op de zaterdagavond.

Herfst op tafel

TokajBorjuPofa300x225.jpg
Dronken de gasten bij de diners bijvoorbeeld op Kasteel Degenfeld de wijnen van Degenfeld zelf, in restaurant Oroszlános in Tállya schonken ze de wijnen van Árvay & Tsa en Pendits en in het Frans-Hongaars restaurant Ős Kaján van Pascal Leeman in Tolcsva kwamen de wijnen van Homonna en Bott op tafel. Zo werd voor iedereen het herfstbos aan kleuren, smaken en geuren compleet. Zelf zat ik in het dorpje Mád in het restaurant 'Mádi Kúria' aan tafel. Daar had chef-kok Balász Pethő van Csalogány 26 uit Boedapest samen met wijnmaker István Sepszy uit Mád het diner samengesteld. Het was zeker geen straf om naar de bevlogen verhalen van Sepszy over zijn wijnen, als inleiding op de te daarop volgende gerechten, te luisteren. En om dan ook nog terrine van boterzachte eendenlever, zwezerik met kervel, gestoofd rundvlees met paddenstoelen en witte chocolademousse met verse geelwortel te moeten eten bij deze verhalen en wijnen..., ik zou daarvoor zelfs boete willen doen! István Sepszy is volgens velen de 'godfather' van Tokaj-Hegyalja. Sinds de jaren tachtig is hij voortdurend aan het werk om de kwaliteit van de wijnen en de goede status van het gebied weer op te bouwen.
Charmant en bescheiden laat hij iedereen delen in zijn kennis, ervaring en zijn liefde voor het wijnmaken. Toch is hij zeker niet voor de poes. Het geven van kritiek op bepaalde ontwikkelingen gaat hij niet uit de weg. Hij wil een strengere kwaliteitsbewaking en regels over hoe precies wijnen van Tokaj wijnen moeten worden gemaakt. Volgens hem wordt er steeds vaker door een aantal onzorgvuldige wijnmakers te gemakkelijk meegelift op de internationale naam van Tokaj. Dat zou de status van de hele regio kunnen schaden.

Wijnles in het Casino

ArvayMarta300x225.jpg
Bij Árvay & Társa schoof ik op zaterdagmiddag al aan. Te laat voor de eerste proeverij op een andere locatie die ochtend - maar goed ook, er zou nog veel wijn volgen - dronk ik wijn van János Árvay en van Pendits uit Abaújszántó. In een grote zaal van het tot wijn-werk-paleis omgebouwde pand van het eind negentiende eeuwse casino in Tokaj, zaten János Arvay en Martá Wille-Baumkauff van Pendits als vader en moeder aan het hoofd van de grote houten tafel. Ruim twintig leergierige medewerkers van een grote telefoonmaatschappij, als kindertjes op les, zaten gespannen te luisteren naar de inleiding. Zowel de wijnen als János Árvay zelf, zijn geen lichte jongens om te leren kennen. Kwam hij eerst nog verlegen en stug over, naarmate de middag vorderde, werd hij een trotse, vrolijke en aanstekelijke verteller. Ook zijn wijnen vroegen om wat doorzettingsvermogen. Vloeibaar goud leek er in het glas te zitten waarvan je niet zomaar durfde te drinken. Maar een paar slokjes verder en je wou niets anders meer die dag. Rijke en diepe onderliggende lagen zijn specifiek voor Árvay, die per wijnstok slechts zeven trossen druiven laat rijpen. Márta, die haar bedrijf Pendits zo biologisch dynamisch mogelijk runt - de tegen steile hellingen gebouwde terrassen bewerkt ze met paarden en ezels - durft te experimenteren. Deze sjieke dame - een beetje streng zelfs, als een gouvernante aan het Habsburgse hof - maakt zeker niet de allergrootste wijnen van de regio, maar met haar gedurfde combinaties als Sárgamuskótály en Hárslevelü (Gele Muskaat en Lindenblad) de Szellő Cuvée, kreeg ze de aanwezige dames in het gezelschap in ieder geval aan het tintelen. En met haar Tokaji 6 Puttonyos Aszú 2001, zeker niet het beste jaar voor Aszú, wist ze mij met de geur en smaak van toffee, tabak en gebrande noten terug te brengen naar de tijd toen er in deze zaal nog sigarenrokende heren rond de roulettetafel stonden.

Rozige zondagskoppen

TraktorGaraz300x225.jpg
Na een frisse wandeling door verschillende wijngaarden op zondagmorgen kwamen alle groepen samen in de 'Traktor Garáz'. Deze tractorgarage van het wijnbedrijf Disznókő steekt als een imposante nomadentent van leisteen uit boven het glooiende landschap bij het dorp Mezőzombor, vijftien kilometer ten westen van Tokaj. In deze Hongaarse variant op modern maar organisch bouwen, worden er naast het stallen van tractoren onder de rondom deels overkapte ruimte ook concerten gegeven. En of de gasten nu wilden of niet, ook daar moest weer geproefd worden. Een tiental wijnen die op de dag ervoor nog niet geschonken waren, werden er gepresenteerd. Tijdens het concert van Bea Pálya en haar orkest werd de proeverij beëindigd en werd een groot buffet door Pascal Leeman van restaurant Ős Kaján opgebouwd. Met de koppen nog rozig van de wandeling door de wijngaarden maar meer nog van de wijn, aten de toch lichtjes aangeschoten burgers van Boedapest vrij snel de gerechten van de tafels af. Volgens Kris, de enige Amerikaan tussen alle Hongaren, die vorig jaar ook naar Tokaji Ősz kwam, had het nog veel langer mogen duren. Net als de in Brussel wonende Italiaan trouwens, die speciaal voor dit weekend was over gekomen, is hij 'verslaafd' geraakt aan de wijnen en het landschap van Tokaj. En niet alleen zij.

TokajUvegekOremus260x180.jpg
Zoals een Furmint druif eenmaal aangetast door de botrytis langzaam steeds donkerder, zoeter en aromatischer wordt, zo raakte ik zelf ook stapsgewijs steeds dieper verknocht, verweven en verslaafd aan het goud van Tokaj. Daar betekent de herfst geen afscheid van een hete zomer, maar is zij het begin van een volle, rijke tijd. Of ik nu met een droge Furmint, een kruidige Hárslevelü of volle aromatische Aszú in het glas naar de heuvels en wijngaarden van Tokaj-Hegyalja opkeek, het leek mij dat juist daar toch iets van het paradijs voor de mens is overgebleven. Althans, in mijn beleving. Misschien dat het er voor buitenstaanders heel anders uitzag!

© TdS 2007

Oude wijn duur betaald? Helemaal niet?

Tokaj.Hu in het Engels

Op HongarijeVandaag: Tokaj bedreigt door bio-energie

Creative Commons Licentie
Op dit werk is een Creative Commons Licentie van toepassing