Meer dan kool alleen

Hoe lief een witte witte kool ook ligt te glimmen onder in het schap op de groenteafdeling, tegen de zoete uitstraling van cherrytomaatjes en kropjes babysla in hun wiegjes van plastic kan hij echt niet op. De kool is te groot, te saai, onhandig in de groentela en wordt alleen gegeten in landen waar ze niet beter weten. Zo wordt vaak gedacht. Maar in Hongarije is deze grote jongen wel reden om eens goed te feesten. En dat krijgen die schattige babygroentjes op hun beurt mooi niet voor elkaar.

KoolpaarKaposzta200x270.jpgWant geef de burgers van het stadje Vecsés in Hongarije een versleten grasveld, partytenten en een lading kookketels ter beschikking en er gebeurt iets wonderlijks. Dan houden ze een hele dag en avond hun Káposzta Fesztivál. Káposzta Fesztivál, oftewel het Koolfestival. Ja, dat is een grappig woord. Zelfs Hongaren uit de grote stad moeten lachen om dit fenomeen. Want kool en feest, dat lijkt een tegenstelling. Ook bij hen heeft kool, hoe graag zij het ook eten, een besmuikte reputatie. Men heeft het vroeger net iets te vaak moeten eten. Kool lijkt steeds meer iets voor 'provincialen' te worden. Dat juist om de kool te eren in september een festival wordt opgezet, vinden stadse mensen dus erg om te lachen.

Maar Vecsés is beroemd om de kool die er geteeld wordt en vooral om de zuurkool die er wordt gemaakt. Uit Vecsés komt de beste zuurkool van het land. Althans, zo zeggen ze het in Vecsés en omgeving. Maar ook in Boedapest, dat toch weer wel.

NotabelenKaposztaII.jpg
Dus hippe mensen uit de stad zijn ook aanwezig tussen de kolen. In kekke kleertjes gestoken, nieuwsgierig naar de koolkoppen, smikkelen ze lekker mee. Op een Hongaars feest is iedereen welkom, want eten en drinken is er om te delen. Dus behalve stedelingen die aapjes komen kijken en de plaatselijke notabelen die bij alle tenten even aanzitten en handen komen schudden, komt iedereen die van kool houdt op de laatste zondag van september hier in Vecsés samen.

Gemengde genen
Deze kooltraditie in Hongarije en vooral de zuurkoolbereiding komt van de Schwaben, die zich drie eeuwen geleden in Hongarije en hier in Vecsés, net iets ten zuidoosten van Boedapest, hebben gevestigd. Zij vormen een Duitstalige minderheid die momenteel, net als andere etnische groepen in Midden-Europa, hun eigen tradities en identiteit aan het herontdekken zijn. Een identiteit die flink wordt opgepoetst. Jongeren gaan naar Duitstalige scholen en mensen roepen trots hun al dan niet verhongaarste Duitse achternamen. Overal zie je bolle, blonde en rossige koppen. Vandaar dus op dit festival, wat haar eerste lustrum viert, veel hoempapa-muziek, Duitse folkloredracht en zeer veel zuurkoolgerechten. Het is net als in de Heimat.
Toch kun je ruiken en proeven dat je hier niet in Duitsland bent. Want al proberen de Duitse voedselgenen zich zelf hier weer op smaak te brengen, ze zijn vermengd met die van de Hongaren. De zuurkoolgerechten zijn daarom ook vuriger. Zoals de Székely Gulyás, zuurkool gestoofd met varkensvlees en paprika en de gevulde koolrolletjes, Töltött Káposzta.

KokenKaposztaBreed.jpg
Maar ook de zuurkool met kümmel en kleine aardappelknödels is anders dan men dat in Zuid-Duitsland of bij de Sudeten in Noord-Bohemen zou maken. En in Hongarije is men natuurlijk goed in feesten. Geef ze een grote ketel, kookgerei en simpele ingrediënten en ze gaan vrolijk in de frisse buitenlucht gedreven aan de slag. Met iedereen en alles eromheen. Twee rijen partytenten, een stuk of veertig in totaal, de auto's met voorraad erachter, een paar toiletten met een strenge maar rechtvaardige juffrouw, een podium, een grote tent met houten tafels voor als het gaat regenen en het is een festival. Tussen het ontspannen gescharrel hier rond de tenten is Duitse pünktlichkeit ver weg.

KatalinKaposzta.jpg
Glimmende kooltrofee

Maar geen festival zonder wedstrijd en geen feestje zonder prijzen, er moet gekookt worden voor de eer. En natuurlijk om de eerste plaats. Bij alle tenten, zowel bij die van de plaatselijke politie, de fabrikant van koolsnijmachines, de zangvereniging, de pastafabriek, zuurwarenbedrijven, als andere organisaties en verenigingen wordt gewedijverd om het allerbeste koolgerecht. Al koken Hongaren graag en voor het plezier, wanneer de prijzen worden uitgereikt zie je hier veel gespannen gezichten. Want wie een prijs wint zal zich het komend jaar zeker weten van een eervolle plaats binnen de gemeenschap van Vecsés. Als je goed en lekker kan koken dan ben je iemand in Hongarije. Katalin Ligeti, die ik op een van de grote wijnfestivals in Budapest al had ontmoet, is dan ook zichtbaar opgelucht na de prijsuitreiking. Ze heeft de tweede prijs gewonnen. Samen met Zoltán Soós, de directeur van de plaatselijke pastafabriek - voor wie ze heeft staan koken in het Soós Paviljoen, een liefkozende naam voor de partytent met houten banken - loopt ze tevreden handenschuddend terug naar haar ketels. De trofee, een grote geglazuurde zuurkoolpot, wordt door Zoltán Soós als een glimmende wedstrijdbeker boven de juichende hoofden uitgedragen.

Creative Commons Licentie
Op dit werk is een Creative Commons Licentie van toepassing